Naar een Smart Building: Stappenplan voor het bekomen van een slimmer gebouw
Door het brede scala aan functies dat een gebouw vandaag moet kunnen vervullen, zijn gebouwen een stuk complexer aan het worden. Een Smart Building project is veel meer dan het ‘neerzetten’ van een gebouw. Figuur 11 geeft een overzicht van heel wat mogelijke functies in verschillende domeinen die in verband gebracht worden met Smart Buildings. De bouwheer zal, zeker in eerste instantie, echter meestal slechts een selectie van enkele functies van deze set in zijn gebouw integreren. Een uitvoerige behoeftebepaling is dan ook een essentieel onderdeel in de ontwikkeling van een Smart Building project.
Een gebouw heeft na bouw of renovatie echter nog/terug een hele levensduur voor zich. In deze periode moet het gebouw beheerd en onderhouden worden, kan het gewenst zijn nieuwe functies (diensten) te integreren of wijzigt het gebouw mogelijks zelfs deels of volledig van bestemming. Behalve de behoeften van de gebouwgebruikers vandaag is het gebouw dus best ook voorzien om te kunnen voldoen aan de behoeften van morgen.
Een solide aanpak van het project is dan ook noodzakelijk om tot een geslaagd eindresultaat te komen.
Hoewel geen twee bouw- of renovatieprojecten hetzelfde zijn, tracht onderstaand stappenplan een algemeen toepasbare leidraad te zijn die kan helpen bij het realiseren van een slimmer gebouw. Het plan bevat acht ‘stappen’ die onontbeerlijk zijn om op een efficiënte en duurzame manier een Smart Building project te realiseren. Hierna wordt het stappenplan in het kort weergegeven, waarna er verderop in dit hoofdstuk op de verschillende stappen dieper wordt ingegaan.
Stap 1: Preliminair: Marktverkenning en deskundigen consulteren (herhalend)
Voor het effectieve project aan te vatten, informeert de bouwheer zich best over de ‘state of the art’ van Smart Buildings en de mogelijkheden die hieraan gekoppeld zijn. Een marktverkenning, het bestuderen van documentatie en het consulteren van deskundigen zijn mogelijke technieken. De bouwheer blijft dit doen tijdens de uitwerking van het project.
Stap 2: Vastleggen van het doel
Het is belangrijk na te denken over het algemene doel van het project. Waarom wordt dit gebouw gerealiseerd en wat verwacht u ervan? Denkt u als bouwheer een ‘Smart Building’ te willen, denk dan na over wat deze term voor u eigenlijk betekent. Integratie van technologie en het verzamelen van gebouwdata zijn nooit een doel op zich. Ook nadenken over ‘hoe’ u de doelstellingen wil bereiken (CAPEX – OPEX) is hier reeds aan de orde.
Stap 3: Functionele wensen in kaart brengen
Bij het in kaart brengen van de functionele wensen wordt beschreven wat het gebouw en haar specifieke systemen/installaties moet kunnen en welke diensten het aan gebruikers moet bieden opdat het haar doel zou bereiken. Het gaat hierbij nog steeds niet over keuze voor technologie, wel over inzicht krijgen in ‘user journeys’ en keuze van ‘use cases’.
Stap 4: Technische eisen in kaart brengen
Er moet onderzocht worden welke technische eisen er te stellen zijn om de functionele wensen te kunnen vervullen. Dit zal mee bepalen hoe geavanceerd het gebouw is als Smart Building en welke technologische mogelijkheden de systemen en installaties moeten bieden, vandaag én morgen. Nadenken over onderhoud en beheer is ook reeds belangrijk.
Belangrijk is dat de wensen en eisen van de bouwheer hierin op een neutrale, merkonafhankelijke manier beschreven worden. Door het toenemende belang van gebouwenbeheer en integratie van systemen en datastromen tussen deze systemen, wordt het steeds gangbaarder om hier een apart lot van te maken in het project.
Stap 6: Uitvoering van het bestek
Een nauwe opvolging van het verloop der werken is heel belangrijk. Cruciaal is dat zo vroeg mogelijk in het proces alle stakeholders betrokken worden, het voor éénieder duidelijk is wat er van hem/haar verwacht wordt en welke bevoegdheden men heeft (en welke niet). Niet alleen de installatie en integratie van systemen behoeven veel aandacht. Ook inregeling is cruciaal om in gebruiksfase performant werkende systemen en installaties te verkrijgen.
Stap 7: Oplevering van het project
De oplevering vormt de formele stap tussen uitvoeringsfase en exploitatiefase. Het is van belang dat op dat moment alle info die nuttig kan zijn tijdens de exploitatie van het gebouw, wordt overgedragen. In geval van technische systemen en installaties gaat het ook om het verkrijgen van de ‘sleutels’ (zowel hardwarematig als softwarematig!) om toegang te krijgen tot de systemen en installaties, in functie van beheer en onderhoud.
Stap 8: Gebruik van het gebouw en kwaliteitsborging over de levensduur
Een gebouw is niet ‘klaar’ bij oplevering. Dit is des te meer het geval voor gebouwen die over een belangrijke technologische component beschikken. Het eerste jaar na ingebruikname zijn cruciaal om het gebouw af te stemmen op het gebruik en de noden (opvolging & bijsturing). Op een langere termijn is een duidelijke strategie voor beheer en onderhoud cruciaal.
Ga naar volgende artikel: Stap 1: Preliminair: Marktverkenning en deskundigen consulteren (herhalend)
Keer terug naar de inhoudsopgave
