Verplichtingen voor gebouwbeheersystemen in EPBD

Wat is het?

De richtlijn[1] tot wijziging van de Europese EPBD (Energy Performance of Buildings Directive[2]) specifieert (in artikel 14 en 15, lid 4) volgende vereisten m.b.t. systemen voor gebouwautomatisering- en controle in grote niet-residentiële gebouwen:

“De lidstaten stellen de voorschriften vast om ervoor te zorgen dat, voor zover dat technisch en economisch haalbaar is, niet voor bewoning bestemde gebouwen met

• [artikel 14] verwarmingssystemen of met gecombineerde ruimteverwarmings- en ventilatiesystemen
• [artikel 15] airconditioningsystemen of gecombineerde airconditioning- en ventilatiesystemen

met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW, vóór het einde van 2025 met systemen voor gebouwautomatisering en -controle zijn uitgerust.

De systemen voor gebouwautomatisering en -controle kunnen:

1. a) het energieverbruik permanent controleren, bijhouden, analyseren en de bijsturing ervan mogelijk maken;
2. b) de energie-efficiëntie van het gebouw toetsen, rendementsverliezen van technische bouwsystemen opsporen, en de persoon die verantwoordelijk is voor het beheer van de voorzieningen of technische installaties informeren over mogelijkheden om de energie-efficiëntie te verbeteren, en
3. c) communicatie met verbonden technische bouwsystemen en andere apparaten in het gebouw mogelijk maken, en interoperabel zijn met technische bouwsystemen van verschillende soorten eigendomstechnologieën, toestellen en fabrikanten.”

Hetzelfde document definieert een systeem voor gebouwautomatisering en -controle als volgt:

“een systeem dat alle producten, software en technische diensten omvat die het energie-efficiënt, zuinig en veilig functioneren van technische bouwsystemen kunnen ondersteunen door middel van automatische controles en het vergemakkelijken van het handmatig beheer van die technische bouwsystemen”.

Deze definitie sluit dus goed aan bij deze van een gebouwbeheersysteem (GBS). In de Engelstalige versie van de richtlijn hanteert men de term ‘Building Automation and Control System’ (BACS).

De Europese directieve is een richtlijn. Het is geen wetgeving die wordt opgelegd aan burgers, maar verplicht lidstaten tot omzetting in een eigen nationale (voor België gewestelijke) regelgeving. De omschrijving van wat een BACS moet kunnen in het kader van artikel 14 en 15, is voor interpretatie vatbaar en moet bij de omzetting door de individuele lidstaten verder vertaald worden in meer concrete voorschriften. In een aanbeveling[3] suggereert de commissie dat de lidstaten bijvoorbeeld gebruik kunnen maken van de BAC efficiëntieklassen die beschreven worden in de Europese norm EN 15232-1:2017 (“Energy performance of buildings – Part 1: Impact of Building Automation, Controls and Building Management – Modules M10-4,5,6,7,8,9,10”). Het is voor de gewesten in België nog wachten op publicatie van de wetgeving om te weten hoe de omzetting van de betreffende artikels er precies uitziet of zal uitzien.

De European Building Automation and Controls Association (eu.bac) vertegenwoordigt enkele grote fabrikanten van producten en systemen voor domotica en gebouwautomatisering. De organisatie heeft diverse documenten gepubliceerd om de implementatie van de voor hen relevante EPBD richtlijnen te ondersteunen. Een van deze documenten is de ‘BACS Compliance Verification Checklist’ (link) waarin de randvoorwaarden en vereisten voor BACS in bovenstaande artikels uit de EPBD richtlijn worden vertaald in een reeks concrete ja/nee vragen zoals “Does BACS have the possibility potential to set and modify setpoints for HVAC-related systems / devices?”. Op die manier wil eu.bac een tool aanreiken om op een eenvoudige manier te kunnen bepalen of een gebouw binnen de scope van de richtlijn valt, en zo ja, of het gebouw aan de vooropgestelde vereisten voldoet. Deze tool kan in sommige gevallen de juiste richting aangeven, maar is geen garantie dat een BACS zal voldoen aan de regelgeving die uiteindelijk van kracht zal worden in een desbetreffende lidstaat. In Nederland werd een gelijkaardige checklist opgesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (link).

[1] Richtlijn (EU) 2018/844 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen en Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie

[2] Eveneens de aanleiding voor het uitwerken van de Smart Readiness Indicator, zie hoofdstuk 2.

[3] AANBEVELING VAN DE COMMISSIE (EU) 2019/1019 van 7 juni 2019 betreffende de modernisering van gebouwen

Ga naar ‘Welke rol kan het spelen in het realiseren van Smart Buildings’

Ga terug naar overzicht